ผู้ดูแลผู้ป้วยจะต้องสังเกตอาหารสายยางเรื่องใดบ้างการสังเกต "อาหารสายยาง" เป็นหน้าที่สำคัญของผู้ดูแล เพื่อป้องกันไม่ให้ผู้ป่วยเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น ท้องเสีย ท้องอืด หรือติดเชื้อ โดยมีจุดสำคัญที่ต้องสังเกตดังนี้ครับ:
1. การสังเกต "ลักษณะอาหาร" (ก่อนให้)
ความสะอาด: หากเป็นอาหารปั่นเอง (BD) ต้องทำใหม่สด ไม่บูดเสีย หากดมแล้วมีกลิ่นเปรี้ยวหรือลักษณะแยกชั้นผิดปกติให้ทิ้งทันที
ความหนืด: อาหารต้องไม่ข้นเกินไปจนฉีดไม่เข้าสาย และไม่ใสเกินไปจนสารอาหารน้อย (ถ้าปั่นเองต้องกรองผ่านตะแกรงตาถี่ 2 รอบเสมอ)
อุณหภูมิ: อาหารควรอยู่ใน "อุณหภูมิห้อง" ไม่ควรเย็นจัดจากตู้เย็น (เพราะจะทำให้ท้องอืด) และไม่ควรร้อนจัด (เพราะจะลวกทางเดินอาหาร)
วันหมดอายุ: หากเป็นอาหารสูตรสำเร็จรูป ให้เช็กวันหมดอายุและลักษณะบรรจุภัณฑ์ว่าไม่มีรอยรั่วหรือบวมพอง
2. การสังเกต "สิ่งค้างในกระเพาะ" (ก่อนเริ่มมื้อใหม่)
ก่อนให้อาหารทุกมื้อ ผู้ดูแลต้องใช้ไซริงค์ "ดูดเช็กอาหารค้าง" (Gastric Residual) เพื่อดูว่ามื้อเก่าถูกย่อยไปหรือยัง:
ปริมาณ: หากดูดออกมาได้ มากกว่า 100–150 มล. แสดงว่าอาหารเก่าไม่ย่อย ให้เลื่อนมื้ออาหารออกไป 1 ชั่วโมงแล้วมาเช็กใหม่
สีของสิ่งที่ดูดได้: * สีขาว/เหลืองอ่อน: ปกติ
สีเขียวเข้ม: น้ำย่อยปกติ
สีน้ำตาลเข้ม/ดำ/แดงสด: อันตราย อาจมีเลือดออกในกระเพาะ ให้หยุดให้อาหารและปรึกษาแพทย์ทันที
3. การสังเกต "อาการผู้ป่วย" (ขณะให้และหลังให้)
อาการสำลัก: หากผู้ป่วยไอ สำลัก หน้าเขียว หรือหายใจหอบเหนื่อยขณะให้อาหาร ให้หยุดทันที เพราะอาหารอาจเข้าปอด
ท้องอืด: สังเกตหน้าท้องว่าตึงเป่งหรือไม่ หากผู้ป่วยดูอึดอัด กระสับกระส่าย ให้ลดความเร็วในการให้อาหารลง
ท่านอน: ต้องยกศีรษะสูง 30–45 องศาตลอดเวลาที่ให้อาหาร และ ห้ามนอนราบหลังกินเสร็จอย่างน้อย 1 ชั่วโมง เพื่อป้องกันกรดไหลย้อนและการสำลัก
4. การสังเกต "ระบบขับถ่าย"
ลักษณะอุจจาระ: * ถ้าถ่ายเหลวเกิน 3 ครั้งต่อวัน: อาจเกิดจากอาหารปนเปื้อน หรืออาหารเข้มข้นเกินไป
ถ้าท้องผูก: อาจเกิดจากได้รับน้ำไม่เพียงพอ หรือใยอาหารในอาหารปั่นน้อยเกินไป
ปัสสาวะ: สังเกตว่าผู้ป่วยได้รับน้ำเพียงพอไหม ดูจากสีปัสสาวะที่ไม่ควรเข้มจัด
5. การสังเกต "ความสะอาดของอุปกรณ์"
สายยาง: ดูว่ามีคราบอาหารเกาะตามผนังสายหรือไม่ หากมีคราบดำหรือเชื้อรา ต้องแจ้งพยาบาลเพื่อเปลี่ยนสาย
พลาสเตอร์: เช็กว่าสายยางยังอยู่ที่รอยขีดเดิมไหม ไม่หลุดหรือเลื่อนออกมา
💡 เคล็ดลับ
อย่าลืม "ล้างสายด้วยน้ำต้มสุก 30-50 มล." ทั้งก่อนและหลังให้อาหารทุกมื้อ เพื่อป้องกันสายอุดตันและลดการสะสมของแบคทีเรียครับ
