ปัญหาของการให้ อาหารสายยาง แล้วอาหารไม่ไหลเข้าสายยางปัญหาอาหารไม่ไหลลงตามสายยาง (Feeding Tube Clogging/Slow Flow) เป็นปัญหาที่พบบ่อยและสร้างความกังวลใจให้ผู้ดูแลอย่างมากครับ สาเหตุส่วนใหญ่มักเกิดจากคราบอาหารค้างเก่าหรือเทคนิคการเตรียมอาหาร
วิธีตรวจสอบและแก้ไขปัญหาตามลำดับขั้นตอนครับ:
1. ตรวจสอบสาเหตุเบื้องต้น (Physical Check)
ก่อนจะสวนล้างสาย ให้เช็กจุดเหล่านี้ก่อนครับ:
สายพับหักงอ: ตรวจสอบตลอดความยาวของสายยางว่ามีจุดไหนที่ทับอยู่ หรือผู้ป่วยนอนทับสายหรือไม่
คลิปหนีบ (Clamp): ลืมเปิดตัวล็อคสายหรือเปล่า? หรือจุกปิดปลายสายยังปิดอยู่หรือไม่
ตำแหน่งปีกจมูก: ดูว่าสายยางขดอยู่ในปากหรือคอผู้ป่วยหรือไม่ (หากผู้ป่วยขย้อนหรือไอแรง สายอาจขดอยู่ในปากทำให้อาหารไหลไม่ได้)
2. สาเหตุจาก "ตัวอาหาร" และวิธีแก้
หากสายไม่ได้พับแต่ยังไม่ไหล มักเกิดจากตัวอาหารเอง:
อาหารข้นเกินไป: หากเป็นอาหารปั่นเอง อาจจะข้นไปจนแรงโน้มถ่วงดึงไม่ลง
วิธีแก้: เติมน้ำต้มสุกผสมเพิ่มเพื่อลดความหนืด
อาหารไม่ละเอียด: มีกากผัก เนื้อสัตว์ หรือเมล็ดยาที่บดไม่ละเอียดไปอุดตัน
วิธีแก้: ต้องกรองอาหารด้วยตะแกรงตาถี่ 2 รอบทุกครั้งก่อนนำมาใส่ไซริงค์
3. วิธีแก้ไขเมื่อสายอุดตัน (Unclogging Techniques)
หากมั่นใจว่าสายตันแน่นอน ให้ลองทำตามขั้นตอนนี้ (ห้ามใช้ไม้จิ้มหรือของแหลมแทงเข้าไปในสายเด็ดขาด):
ใช้แรงดันน้ำ (Warm Water Flush):
ใช้ไซริงค์ใส่น้ำอุ่น (ไม่ร้อนจัด) ประมาณ 10-20 ซีซี
ต่อเข้ากับสายยางแล้วลอง "ดัน-ดึง" (Push-Pull) ลูกสูบเบาๆ สลับไปมาเพื่อสลายคราบที่อุดตัน
การบีบนวดสาย (Milking the Tube):
ใช้ปลายนิ้วบีบนวดสายยางเบาๆ ตลอดความยาวสายจากบนลงล่าง เพื่อช่วยให้คราบที่เกาะอยู่หลุดออก
ใช้น้ำอัดลมหรือน้ำโซดา (กรณีน้ำอุ่นไม่ได้ผล):
หากพยาบาลแนะนำ สามารถใช้เครื่องดื่มที่มีก๊าซ (เช่น น้ำโซดาหรือน้ำอัดลมใส) ใส่ไซริงค์ประมาณ 5-10 ซีซี ดันแช่ทิ้งไว้ในสาย 15-30 นาที กรดและก๊าซจะช่วยกัดเซาะคราบโปรตีนที่ติดอยู่
4. วิธีป้องกันไม่ให้สายตันซ้ำ
Flush น้ำเสมอ: ต้องล้างสายด้วยน้ำต้มสุก 30-50 ซีซี ทั้งก่อนและหลัง ให้อาหารหรือยาทุกครั้ง
การบดยา: ยาเม็ดต้องบดให้เป็นผงละเอียดที่สุด และละลายน้ำจนหมดก่อนใส่ลงสายยาง (ห้ามผสมยากับอาหาร ให้แยกให้ต่างหาก)
ล้างยาแต่ละตัวแยกกัน: หากมียาหลายชนิด ให้ล้างสายด้วยน้ำเล็กน้อยระหว่างยาแต่ละตัวเพื่อป้องกันยาทำปฏิกิริยากันจนจับตัวเป็นก้อน
⚠️ เมื่อไหร่ที่ต้องไปพบแพทย์?
หากพยายามล้างสายด้วยน้ำอุ่นแล้วยังไม่ไหล และสายมีสีขุ่นดำหรือมีกลิ่นเหม็น
หากสายเลื่อนหลุดออกมามาก หรือผู้ป่วยมีอาการไอ/อาเจียนรุนแรงขณะพยายามล้างสาย
ห้ามฝืนดันแรงๆ หากสายตันสนิท เพราะอาจทำให้สายยางแตกหรือเกิดอันตรายต่อเนื้อเยื่อภายในได้
